Zeventien grondstoffen vragen Nederlandse aandacht
Op 7 juli 2026 publiceerde het kabinet de eerste Nederlandse Kritieke Grondstoffenlijst. Daarop staan zeventien grondstoffen die zijn geselecteerd uit de bredere Europese lijst. Bij de selectie is gekeken naar het risico op leveringsonderbreking en naar de blootstelling van Nederlandse industriële sectoren.
Een grondstof komt volgens de gehanteerde methode op de Nederlandse lijst wanneer meer dan 65 procent van de wereldwijde productie uit één land komt en dat land laag scoort op bestuurlijke kwaliteit. De lijst maakt duidelijk dat leveringsrisico niet alleen ontstaat door fysieke schaarste. Concentratie, geopolitiek, handelsmaatregelen en beperkte verwerkingscapaciteit kunnen dezelfde afhankelijkheid veroorzaken.
De afhankelijkheid zit vaak niet bij de directe leverancier
Veel ondernemingen weten welke strategische leveranciers zij hebben, maar niet welke kritieke grondstoffen in ingekochte componenten zijn verwerkt. Een directe leverancier kan Europees zijn, terwijl raffinage, magneten, halfgeleiders of legeringen uit een sterk geconcentreerde keten komen.
Daarom is een overzicht van leveranciers alleen onvoldoende. De organisatie moet voor bedrijfskritieke producten begrijpen welke materialen, bewerkingen en regio’s bepalend zijn. Pas dan wordt zichtbaar waar één verstoring meerdere productlijnen of klanten tegelijk kan raken.
Voorraad is geen volledige strategie
Extra voorraad kan tijd kopen, maar lost structurele afhankelijkheid niet op. Zij legt kapitaal vast, kan verouderen en biedt geen antwoord wanneer een materiaal langdurig niet beschikbaar is of alleen tegen sterk gewijzigde voorwaarden kan worden verkregen.
Werkelijke weerbaarheid bestaat uit een combinatie van keuzes: alternatieve bronnen, herontwerp, materiaalvervanging, recycling, terugwinning, contractuele zekerheid en een bewuste voorraadpositie. Welke combinatie passend is, hangt af van technische specificaties, certificering, klantafspraken en de tijd die nodig is om een wijziging goed te keuren.
Maak de kwetsbaarheid bestuurbaar
De Europese Commissie heeft in 2026 een mechanisme geopend waarmee afnemers hun vraag naar strategische grondstoffen kunnen bundelen en in contact kunnen komen met leveranciers, financiers en opslagpartijen. Zulke initiatieven vergroten de mogelijkheden, maar de onderneming moet eerst haar eigen positie kennen.
Een directie kan beginnen met vijf concrete stappen:
- Koppel de Nederlandse en Europese grondstoffenlijsten aan kritieke producten, componenten en serviceverplichtingen.
- Breng niet alleen directe leveranciers, maar ook relevante herkomst-, raffinage- en verwerkingsstappen in kaart.
- Bepaal per afhankelijkheid de financiële, operationele en commerciële impact van een verstoring.
- Leg vast welke alternatieven technisch haalbaar zijn en hoeveel kwalificatie- en doorlooptijd daarvoor nodig is.
- Wijs één eigenaar aan voor besluiten over sourcing, ontwerp, voorraad, contracten en escalatie.
Eigenaarschap hoort tussen de disciplines
Inkoop kent leveranciers en contracten. Engineering begrijpt materialen en specificaties. Operations ziet de gevolgen voor capaciteit en leverbetrouwbaarheid. Finance beoordeelt werkkapitaal en scenario’s, terwijl commercie verantwoordelijk is voor klantbeloften. Wanneer iedere discipline alleen haar eigen deel beheert, blijft het totale risico tussen de functies liggen.
De verantwoordelijke leider moet daarom voldoende mandaat hebben om keuzes over techniek, leveranciers, voorraad en klantverplichtingen samen te brengen. Dat kan een Supply Chain Director, Procurement Director, COO, Technical Director of programmaverantwoordelijke zijn. De functietitel is minder belangrijk dan de beslissingsruimte en het vermogen om tegenstrijdige belangen bestuurbaar te maken.
De juiste ervaring is zelden direct beschikbaar
Ketenweerbaarheid vraagt om meer dan algemene inkoopervaring. Relevant zijn professionals die complexe industriële ketens begrijpen, technische afhankelijkheden kunnen doorgronden en onder onzekerheid besluiten durven nemen. Zij moeten intern invloed hebben én extern geloofwaardig kunnen handelen met leveranciers, kennispartners en overheden.
Deze combinatie is specialistisch. De meest geschikte professionals werken vaak al in een kritieke omgeving en reageren niet vanzelfsprekend op een openbare vacature. Een gerichte en vertrouwelijke search begint daarom met een scherp mandaat en een nauwkeurige kaart van sectoren en ondernemingen waar vergelijkbare ervaring aanwezig is.
Ketenweerbaarheid begint met leiderschap
De Nederlandse lijst maakt afhankelijkheden zichtbaar die voor veel ondernemingen al langer bestaan. De bestuurlijke opgave is om die kwetsbaarheid te vertalen naar concrete keuzes voordat een verstoring de agenda bepaalt.
Get Headhunted Group ondersteunt industriële en technische organisaties bij het vinden van vaste leiders en specialisten die supply chain, inkoop, techniek en operatie kunnen verbinden. Wilt u vertrouwelijk bespreken welk mandaat nodig is? Dan brengen wij de relevante markt en passieve kandidaten gericht voor u in kaart.
Controleerbare bronnen
Wat dit betekent voor een concrete search
Een benoeming wordt sterker wanneer de organisatie vooraf keuzes maakt over mandaat, resultaat, beslissingsruimte en context. Dat geeft richting aan research, maakt de benadering geloofwaardig en helpt kandidaten eerlijk beoordelen.
Get Headhunted Group ondersteunt directies en aandeelhouders bij het vertalen van die bestuurlijke opgave naar een gerichte search. Niet met advertenties of een algemene database, maar door de relevante markt opnieuw in kaart te brengen en passieve professionals persoonlijk te benaderen.